Question 1

१. मूळव्याध (Piles) म्हणजे काय आणि त्याची कारणे काय आहेत?

Accepted Answer

गुदद्वाराच्या आतील किंवा बाहेरील रक्तवाहिन्यांना सूज आल्यामुळे जे फुगे किंवा मोड तयार होतात, त्याला मूळव्याध (Piles) म्हणतात. याची प्रमुख कारणे म्हणजे जुनाट बद्धकोष्ठता (Constipation), आहारात फायबरचा अभाव, पुरेसे पाणी न पिणे, एकाच जागी जास्त वेळ बसणे आणि शौचाच्या वेळी सतत जोर लावणे ही आहेत.

Question 2

२. फिशर (Fissure) आणि मूळव्याध यामध्ये काय फरक आहे?

Accepted Answer

अनेक रुग्ण या दोघांमध्ये गल्लत करतात. मूळव्याधमध्ये फुगलेले रक्तवाहिनीचे मोड असतात (ज्यातून रक्तस्त्राव होऊ शकतो). तर फिशर म्हणजे कडक मल बाहेर पडल्यामुळे गुदद्वाराच्या अस्तराला पडलेली जखम किंवा चीर होय. फिशरमध्ये शौचानंतर असह्य जळजळ आणि सुई टोचल्यासारख्या तीव्र वेदना होतात, तर अंतर्गत मूळव्याधात वेदना नसलेला रक्तस्त्राव जास्त प्रमाणात होतो.

Question 3

३. भगंदर (Fistula-in-Ano) म्हणजे काय?

Accepted Answer

भगंदर हा गुदद्वाराजवळील संसर्गजन्य आजार आहे. यामध्ये गुदद्वाराच्या बाजूला एक लहान छिद्र तयार होते, ज्याचा एक मार्ग गुदद्वाराच्या आतल्या बाजूला जोडलेला असतो. या छिद्रातून वारंवार पू (Pus), पाणी किंवा रक्त येत राहते. हे बहुतांश वेळा गुदद्वाराजवळ झालेल्या गळूवर (Abscess) वेळेत उपचार न केल्याने होते.

Question 4

४. क्षारसूत्र उपचार पद्धती (Ksharsutra) कशी काम करते?

Accepted Answer

क्षारसूत्र ही आयुर्वेदिक शल्यक्रियेतील एक अत्यंत प्रभावी पद्धती आहे. यामध्ये लिननच्या धाग्यावर औषधी वनस्पतींचा चीर (latexs) आणि भस्मांचे थर लावून विशेष औषधी धागा तयार केला जातो. हा धागा संसर्गित भगंदर मार्गात किंवा मूळव्याधाच्या मोडला बांधला जातो. हा धागा अतिशय नियंत्रित पद्धतीने संसर्गित भाग कापून काढतो आणि त्याच वेळी पाठीमागून नवीन निरोगी त्वचा निर्माण करतो. हा धागा दर ७ ते १० दिवसांनी ओपीडी मध्ये बदलला जातो.

Question 5

५. क्षारसूत्र उपचाराने आजार पुन्हा होण्याची शक्यता असते का?

Accepted Answer

क्षारसूत्र उपचाराचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे यामुळे आजार पुन्हा उद्भवण्याचा दर (Recurrence Rate) १% पेक्षा कमी आहे, जो आधुनिक शस्त्रक्रियेच्या तुलनेत (३०% ते ४०%) अत्यंत नगण्य आहे. याचे कारण म्हणजे क्षारसूत्रामध्ये वापरली जाणारी औषधे संसर्ग मुळापासून नष्ट करतात.

Question 6

६. उपचारासाठी रुग्णणालयात दाखल (Admit) व्हावे लागते का?

Accepted Answer

नाही, क्षारसूत्र बदलण्याची साप्ताहिक प्रक्रिया ओपीडी (OPD) स्तरावर अवघ्या ५ ते १० मिनिटांत पूर्ण होते. यासाठी रुग्णाला रुग्णालयात दाखल राहण्याची किंवा काम सोडण्याची गरज पडत नाही. रुग्ण आपले रोजचे दैनंदिन व्यवहार चालू ठेवू शकतो.

Question 7

७. बद्धकोष्ठता (Constipation) टाळण्यासाठी मी काय करू शकतो?

Accepted Answer

बद्धकोष्ठता टाळण्यासाठी दररोज रात्रीचे जेवण हलके घ्यावे, दिवसातून ३ ते ४ लिटर पाणी प्यावे, जेवणात ताकाचा नियमित वापर करावा, पालेभाज्या व पपई सारख्या फळांचा समावेश करावा. तसेच सकाळी शौचाची भावना आल्यावर ती रोखून धरू नये आणि रात्री वेळेत झोपावे.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

तपासणी व उपचारासाठी आजच संपर्क करा